Poradnik OM‎ > ‎

Zakres i forma obserwacji pacjenta przez OM

opublikowane: 20 lut 2013, 09:24 przez Krzysztof Tłoczek   [ zaktualizowane 20 lut 2013, 10:40 przez Bartosz Mikołajczyk ]
Często mówimy o opiekunach medycznych jako oczach, uszach, nosie czy rękach personelu pielęgniarskiego. Zgodnie z naszymi kompetencjami możemy dokonywac pomiaru podstawowych parametrów życiowych oraz przekazywać pielęgniarce informacje o zaobserwowanych zmianach w stanie zdrowia osoby chorej i niesamodzielnej. Nasz profesjonalizm w tym zakresie jest podstawą efektywnej pracy całego zespołu terapeutycznego czy to w szpitalu czy w innym rodzaju placówki opiekuńczej.
Problem natomiast pojawia się kiedy dokonujemy oceny tego co widzimy, czujemy czy słyszymy.

Jak wiemy istnieją dwa rodzaje obserwacji: subiektwyna i obiektywna

Obiektywna obserwacja jest mierzalna i prezentuje fakt. 
Do niej zaliczają się pomiary:
  • ciśnienia,
  • tętna, 
  • częstości i regularności oddechów,
  • temperatury,
  • wzrostu,
  • wagi
Zalicza się także do nich stwierdzenie obecności m.in.:
  • siniaków,
  • otarć czy innych zmian skórnych,
  • krwi w moczu,
  • przeciakjącego cewnika
Te obiektywne obserwacje są zgłaszane przez różnych ludzi w ten sam sposób (np. wartości ćiśnienia, czy odczyt z termometru). Nie są stronnicze i nie opierają się na oświadczeniu pacjenta czy zgadywaniu opiekuna medycznego.

Subiektywna obserwacja jest dokonywana przez pacjenta 
i może brzmieć np. tak:
  • "boli mnie głowa"
  • "jest mi słabo"
  • "spadł mi cukier"
Subiektywne obserwacje są zgłaszane przez pacjenta i brane pod uwagę w równej mierze co obiektywne, z wyjątkiem tego, że są niemierzalne. Personel pielęgniarski musi wiedziec kiedy pacjent zgłasza objawy takie jak wymienione powyżej i ocenić jakie kroki należy przedsięwziąć. Opiekunowi medycznemu nie wolno dokonywać ocen bazując na tych obserwacjach!
Zadaniem opiekuna medycznego jest dokonywać pomiarów, i przekazywać informacje od pacjenta dokładnie i bez dodatkowych komentarzy. Nie jest dobra praktyką, jeśli opiekun medyczny przekazuje obserwcaje pacjenta "wzbogacone" o swoje własne opinie. Rzetelny przekaz - to to co jest zadaniem opiekuna. Oczywiście jeśli zostaniemy zapytani przez lekarza czy pielęgniarkę o nasze zdanie w tym temacie - możemy je wypowiedzieć, ale nie powinniśmy się z nim, mówiąc potocznie - narzucać.

Poprawne i niepoprawne przykłady opisu stanu pacjenta dokonywane przez opiekunów medycznych:

Nieprawidłowe: Pani Nowak mówi, że boli ja głowa. Zawsze tak się zachowuje kiedy ma iść się kąpać!
Prawidłowe: Kiedy poinformowałam panią Nowak o planowanej kapieli, pacjentka powiedziała, że boli ja głowa.

Nieprawidłowe: Pan Kowalski przeszedł dziś tylko 10 metrów, oświadczając, że boli go noga. Wczoraj wszystko było w porządku i przeszedł 100 metrów. Uważam, że jest po prostu leniwy.
Prawidłowe: Pan Kowalski przeszedł dziś 10 metrów.

Nieprawidłowe: Pan Nowak miał dziś luźny stolec, który miał typowy zapach dla C. Difficile.
Prawidłowe: Pan Nowak miał dziś luźny stolec o bardzo nieprzyjemnym zapachu.

Powyższe przykłady bardzo dobrze obrazują sprawę. Jest wiele rzeczy, które wiemy z doświadczenia lub dzięki zdobytej wiedzy. Pan Nowak prawdopodobnie rzeczywiście ma biegunkę spowodowana bakterią Clostridium Difficile, gdyż ta wydziela charakterystyczny zapach i jest bardzo częstym gościem szpitalnych oddziałów, ale nie możemy tego zgłosić jako faktu - wymaga to przecież odpowiedniej diagnostyki. Podobnie skąd możemy mieć pewnośc, że pan Kowalski jest leniwy. Może przecież rzeczywiście miec ból w stopie, prawda? 
Zadaniem opiekunów medycznych nie jest zatem dokonywanie ocen ani w żadnym wypadku stawianie diagnozy! Po prostu nie zawsze musimy mieć rację.

Jak dokonujemy obserwacji:

Używając wzroku obserwujemy:
  • zmiany skórne każdego rodzaju,
  • krew w moczu (widoczna w pieluchomajtkach lub worku na mocz)
  • zmiany w ustach i ich okolicy
  • zmiany w zdolności chodzenia, jedzenia itd.
Uzywając rąk wyczuwamy:
  • puls
  • temperaturę - ciepła, zimna (dla wiarygodnego pomiaru używamy jednak zawsze termometru),
  • nierówności lub guzy pod skórą,
Używając słuchu, słyszymy:
  • tony serca podczas mierzenia ciśnienia,
  • nieprawidłowy oddech (kaszel, świszczenie)
  • subiektywne obserwacje wypowiadane przez pacjenta
Uzywając węchu, czujemy:
  • zapach ciała (np. nieświeży)
  • obce zapachy (ulatniający się gaz, etc.)

Obserwacje muszą być dokładne.
Obserwacje muszą być regularne a pielęgniarka poinformowana o wszelkich nieprawidłowościach.
Obserwacje muszą być wolne od opinii i uprzedzeń.
Należy przekazywać słowa pacjenta dotyczące samopoczucia słowo po słowie. 

Stosując się do powyższych wskazówek wpływamy pozytywnie na jakość opieki i znacznie skracamy czas od wykrycia niepokojącej zmiany do wdrożenia odpowiedniego leczenia.



(w oparciu o artykuł opublikowany przez PATTI, 8 marca 2012)
Comments